دکتر علیرضا نیکبخت نصرآبادی، استاد دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران
دکتر مجتبی ویسمرادی، استادیار دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران
دکتر مجیده هروی، استادیار دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه شاهد
دکتر فریده یغمایی، دانشیار دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

ویراستار انگلیسی: دکتر مجتبی ویس مرادی – علیرضا قریب
ویراستار فارسی: دکتر فاطمه الحانی
حروفچینی و صفحهآرایی: فرشته حیدری
طرا ح جلد: اصغر سورانی
ناشر: انجمن علم ی پرستار ی ایران
نشانی: تهران – میدان توحید – دانشکده پرستاری و ماما یی تهران
کدپستی: 1419733171، صندوق پستی: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: [email protected] , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاری دوره 3 شماره 1 (پیاپی 7) بهار 1393، 70-61
تجربه دانشجویان مامایی از آموزش به روش ایفای نقش در کارآموزی: پژوهش کیفی

مهناز خطیبان، گیتا سنگستانی، خدایار عشوندی

چکیده

مقدمه: تجربیات دانشجویان در مح یطهای بال ینی، خصوصاً در استراتژ یهای نوین آموزش، بس یار اهم یت دارد . لذا، هدف از این پژوهش، تبیین تجربه یادگیری دانشجویان مامایی از استفاده استراتژی آموزشی ای فـای نقـش جهـت یـادگیری »مهـارتمشاوره و آموزش گروهی مراجعین« بود.
روش: پژوهش کیفی حاضر به روش تحلیل محتوا انجام گردید. با نمون هگیری مبتنـی بـر هـدف تمـامی 16 دانـشجویکارشناسی مامایی تحت آموزش به روش ایفای نقش ، گروه نمونه را تشکیل دادند. دادهها با استفاده 16 مـصاحبه نیمـه سـاختار یافته انفرادی و چهار مصاحبه گروه متمرکز، مشاهده و یادداشت برداری در فیلد گردآوری شد. میانگین مدت مصاحبههای فـردیو گروه متمرکز به ترتیب 3/25(7/8±) و 7/48(2/12±) دقیقه بود . هم زمان بـا گـردآوری دادههـا از تحلیـل محتـوا بـا رویکـردقراردادی استفاده شد.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

یافتهها: دانشجویان دارا ی میانگین سنی 3/21(81/0±) سال، همگی در ترم پنجم، مجرد و بدون تجربه کار دانشجوییبودند. تجزیه و تحلیل کیفی متنها منجر به استخراج سه درونمایه »ایفای نقش نمایشی«، »ایفای نقـش واقعـی« و »گـذار ازدانشجویی به فرد حرفهای« گردید. درونمایه »ایفای نقش نمایشی« دارای طبقات »پـذیرش نقـش«، »فرصـت بـه کـارگیریدانش نظری « و »اهمیت نقش«؛ درونمایه »ایفای نقش واقعی« دارای طبقات »اضطراب اولیـه«، » تـسلط« و »رضـایتمندی «؛ درون مایه »گذار از دانشجویی به فرد حرفه ای« دارای طبقات »انجام وظایف حرفه ای« و »آینده حرفه ای« بود.
نتیجهگیری: به کارگیری روش آموزشی ایفای نقـش و متعاقـب آن کـاربرد در بـالین مـی توانـد تجربـه »ایفـای نقـشنمایشی«، »ایفای نقش واقعی« و »گذار از دانشجویی به فرد حرفه ای« را در دانشجویان مامایی هنگام کارآموزی ایجاد نماید.

کلید واژهها: کارآموزی، ایفای نقش، دانشجویان مامایی، تجربه، پژوهش کیفی

تاریخ دریافت: 24/8/1392 تاریخ پذیرش: 23/1/1393

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدمه

دستیابی به استانداردهای حرف های در علوم پزشـکی و از جمله در حرفه مامایی از طریق حصول اهداف مهارت بالینی حرفه صورت می پذیرد (1). استفاده از برنامه درسـی بیشتر با هدف افزایش دانش و مهـارت هـای بـالینی پا یـ ه فراگیران می باشد. به کارگیری برنامه درسـی و روش هـای نوین آموزش ی در دانشگاههای دن یا و در رشتههای مختلـفآموزشی نیز در راستا ی همین هدف صورت می گیرد (2).
مطالعات مختلـف، آمـوزش نا کـافی دانـشجویان راعاملی برای عدم کسب مهارت آنان عنوان مـیکننـد (3).
این سؤال کـه چـه روش آموزشـی ب یـشترین تـأثیر را بـررفتارها و مهارت هـای مـشاورهای و ارتبـاطی دانـشجویان دارد، بی پاسخ مانده در حالی که مطالعات مختلفـی ن یـز دراین زم ینه انجام شده است (4). انواع مختلفی از روشهای آموزشی سنتی یا جدید وجود دارند که مـیتواننـد مـا را دراین راستا یاری نمایند. در برنامهریزی آموزشـی سـنتی یـ ا معل م- مح ور، طراح ی فعالی ت ه ای آموزش ی معل م و فعالیتهای یادگیری فراگ یران، عمدتاً به عهده معلم اسـتدر حال ی که در روشهای نوین آموزشی این امور دانشجو- محور مـیباشـد (5). البتـه برخـی تمـایلی بـه اسـتفاده ازروشهای فعال آموزشی ندارند. علت این امر را مـیتـوانناشی از مواردی مانند عدم لذت مدرسان از انتقال دانش ودرک خود و به تبع دشوار و خستهکننده دانستن نقش خوددر این روشها، نیاز به منـابع انـسانی (مدرسـان بیـشتر) و ســایر منــابع (مــالی، زمانــد و فیزیکــی)، محــروم شــدن دانشجویان از الگوبرداری از مدرسان خوش قریحهای کـهدر برنامــه آموزشــی ســنتی بــرای گــروه بــی شــماری از دانشجویان سخنرانی میکنند و سردرگمی دانشجویانی کهبه رو شهای قدیمی عادت نمودهاند. هرچند که رو شهای آموزشی سنتی بیشتر معلم- محور، غیرفعال و بـا کمتـرینمیـزان یـادگیری بـرای دانـشجو هـستند در صـورتی کـه روشهای نوین دانشجو-محور، فعال و با یـادگیری نـسبتاً مناسب می باشند (6).
علاوه بر این، متخصـصان بـرای کـسب مهـارت وپیشرفت توانا یی در انجام مهارت، آموزش در محـیط هـای تحت کنترل را پیشنهاد نمودهاند. بدین معنـی کـه هرچـهمحیط و موقعیت یادگیری بـه واقعیـ ت نزد یـکتـر باشـد،یادگیری مؤثرتر خواهد بود (7). آمـوزش بـه روش ای فـای نقش، از جمله روش هـای مطـرح در ایجـاد ایـ ن موقعیـ ت است. امروزه، در بسیاری از مؤسسات آموزشی، آمـوزش ازروش سنتی غیرفعال به روشهای فعـال تـر ماننـد ایفـاینق ش تغیی ر یافت ه اس ت (8و9). ایف ای نق ش ب ه ط ور گستردهای به عنوان یک روش آموزشـی بـرای یـادگیریمهارتهای ارتباطی در آموزش پزشکی اسـتفاده مـی شـود (10).
امروزه تفکری مجدد در مورد مهـارت هـای بـالینیآموزش داده شده لازم به نظر می رسند. هرچند کـه جهـتتوس عه ی ک اس تراتژی آموزش ی ب الینی م ؤثر، تج ارب دانشجویان از عملکرد بالینی خود می تواند بینش وسیعتری را ایجاد نماید (11). در ایـران نیـز براسـاس برنامـهر یـزی درسی جد یـد مـصوب شـورای عـالی برنامـ هر یـزی مـورخ25/4/84 در اجرای واحد درسی آموزش به مددجو مشتملبر 9 ساعت نظری و 17 ساعت عملی بر اسـتفاده از شـیوه ایفای نقش و اجرای پروژ ه هـای عملـی در محـیط بـالینی تأکید شده است. تا بـدین وسـیله سـطح کی فـی توانمنـدی دانشجویان افزایش یابد به نحوی کـه عـلاوه بـر ارتقـای سطح سلامت مددجویان، موجبات ارتقای حرفه هم فراهمگردد (12). برخی پژوهشگران معتقدنـد بـه دلیـل ماهیـتچندبعدی بودن مفهوم مراقبت، می توان از طریق آمـوزشهدف دار و دانشجو محور ارز ش های اصـل ی آن را در طـولدوره کارشناسی تحقق بخشید و آمـوزش موضـوعات بـین فردی مانند مشاوره و آموزش به مددجو را از طریق ای فـای نقش امکان پذی ر میدانند (13). تحقیقات نشان دادهاند کـهروش ایفای نقش می تواند تأثیر مثبتی بر عملکرد فـردی وگروهی دانشجویان در این زمینهها را داشته باشـد (9). بـههمین لحاظ طی یک پژوهش نیمـه تجربـی از اسـتراتژیایفای نقش جهت آموزش مهـارت مـشاورهای و آموزشـیگروهی به دانشجویان مامایی در آمـوزش بـالینی اسـتفادهشد (14).
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

اما کاربرد رویکردهای جدیدتر آموزشی به خصوصدر آموزش بالینی مامایی، ضرورت روشنسـازی تجربیـاتیــادگیری دانــشجویان نیــز ضــرورت مــی یابــد. اگرچــه نظریههای آموزشی منطق خوبی بـرای اسـتفاده از ایفـاینقش فراهم مـیکنـد، شـواهد کمـی بـرای اثربخـشی آنمنتشر شده اسـت (10). از آنجـا کـه روش تحلیـل کیفـیمحتوا نظرات متناقض و مسایل حل نشده مربوط به معانیو اس تفاده از مف اهیم و رو شه ا را بی ان م یکن د (14) پژوهش حاضر با رویکـرد کیفـی جهـت تبیـین تجربیـاتیــادگیری دانــشجویان مامــایی در یــک کــارآموزی کــهاستراتژی آموزشی ایفای نقش جهـت یـادگیری »مهـارتمشاوره و آموزش گروهی مـراجعین« اسـتفاده شـده بـود،انجام گرفت.

روش مطالعه
پژوهش کیفی حاضر با رویکرد Conventional qualitative content analysis انجام شد. محیط پژوهش، درمانگـاه درمـانی مراقبتـی منتخـب وابـسته بـهدانشگاه علوم پزشـکی بـود. جامعـه پـژوهش دانـشجویانکارشناسی مامایی در مح یط پـژوهش مـشغول کـارآموزی بودند که در طرح پژوهشی به عنوان گروه آزمـون (تحـتآموزش به روش ایفـای نقـش) شـرکت نمـوده بودنـد. بـانمونهگیری مبتنی بر هدف اقدام به مصاحبه فردی توسـطپژوه شگری ک ه مرب ی ک ارآموزی ب ود، گردی د. جه ت گردآوری داد هها از فرم مصاحبه نیمه ساختار یافته اسـتفادهشد. این فرم که جهت تبیین تجربه دانشجویان مامـایی ازیادگیری مهارت مشاورهای و آموزشی به روش ایفای نقش و ارایه آن در گروه کوچکی از مادران/ مـددجویان تـدوینشده بود ، دارای سؤالاتی بود که در ابتدای مصاحبه استفادهمی شد و به دنبال آن سؤالاتی براسـاس ضـرورت، مطـرحمی شد. نمونهای از این سؤالات عبـارت بودنـد از: در ایـنکارآموزی، چـه تجربـهای از بـه کـارگیری روش آموزشـیایفای نقش برای یادگیری مهارت مشاوره و آموزش دارید؟ چگونه مهارتی را که با ایـن روش یـاد گرفتیـد، توانـستیدبرای مراجعین واقعی انجام دهید؟ چـه تجربـه ای از ارایـهمـشاوره و آمـوزش بـه زنـان/ مـادران در ایـن کـارآموزیداشتید؟ اگر قرار باشد مجدداً همین کارآموزی تکرار شـود،ترجیح می دهید چگونه برگزار شود؟ … با توجه بـه محـدودبودن افرادی که دارای تجربـه یـادگیری بـه روش ایفـاینقش بودند ، جهت اطمینان از عدم بروز کُد جدید ناشـی ازحضور در جمع و نیز غنی شدن دادههـ ا از چهـار مـصاحبهگروه متمرکز استفاده گردید.
برای رسیدن به اشباع دادهها از تحلیل همزمـان بـاگردآوری دادهها اسـتفاده شـد. بـرای تبیـین بهتـر تجربـهدانشجویان از مشاهده بدون ساختار و یادداشت بـرداری درفیلد هنگام انجام نقش و یا اجرای آموزش و مشاوره جهتمادران/ زنان مراجعه کننده به محیط پژوهش نیـ ز اسـتفادهگردیــد. میــانگین مــدت مــصاحب ه هــای گــروه متمرکــز 7/48(2/12±) دقیقــه و بــرای مــصاحب ه هــای انفــرادی
3/25(7/8±) دقیقه بود.
جهت تحلیل کیفی، پس از اتمام هر جلسه مصاحبهدر اولین فرصت ممکن، اطلاعات ضبط شـده گـوش داده،رونوشت برداری و سپس تایپ شد. پژوهـشگر مـواد تایـپشده را با گوش کردن مجدد (به فایل صوتی) اصلاح نمودو بدین ترتیب هـر مـصاحبه چنـدین بـار گـوش داده و بـانوشتههای دستنویس و تایپی مقایـسه گردیـد تـا احیانـاًنکتهای از قلم نیفتاده باشد. پس از چندین بار خواندن کلیمتن مصاحبهها ، مشاهدات و نکات یادداشت شـده در فیلـدجهت درک کلی، پژوهشگر متن را خط به خط خواند تا در مورد تک تک جملات هم تصوری به دست آید. همچنین فرایند کُد – گذاری سطح اول با شناسایی و پررنگ کـردن»واحد تحلیل « یعنی جملات و پـاراگرافهـایی کـه دارایمعانی خاصی بودند یا پاسخ به یک سؤال پژوهشگر بودند،آغاز گردید . سپس مفاهیم اصلی در هر واحد تحلیل تحـتعنوان »واحد معنایی « قرار گرفت. بـه هـر واحـد معنـایی،یک »کُد برتر « داده شد. سپس »زیر-کدهایی« کـه یـکیا چ ند قسمت از متن یا متون مربوط به مفهوم مشابه بود،بیرون کشیده، کپی و به هر کُد برتر مناسب چسبانده شـد.
فهرستی از کدهای برتر و زیر-کـدها چـاپ و چنـدین بـارخوانـده شـد. در سـطح دوم کُدگـذاری، طبقـات براسـاس موشکافی دقیـق دادههـا و کُـدهای برتـر تـشکیل شـدند. کدهای برتر و زیر-کدها (به همراه شماره مصاحبه شونده) به یک فایل جدید کپی و چسبانده شدند. کدهای برتـر بـامعنای مشابه با یکدیگر دستهبندی شدند تا طبقات تشکیلشود. طبقات در یک طرح مفهومی در کنـار یکـدیگر قـرارگرفتند و ارتباطات بین دادهها شناسایی شده و درونمایهها ظاهر شدند . به منظور روایی درونمایههای بیرون کـشیدهشده، فر آیند برگشت و بررسـی مجموعـه داده هـای مجـزاانجام شد . به عبارت دیگر درونمایهها با استفاده از معـانیاساسی و اصولی که همانـا تحلیـل ضـمنی طبقـات اسـتتنظیم و تدوین شد. به منظور انسجام داده هـا و اسـتفاده ازمفاهیم و واژههای تخصصی، کلیـه درونمایـههـا پـس ازمطالعات وسیع با منابع معتبر علمی موجـود در ایـن زمینـهمقایسه گردید.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این پــــــ ژوهش، برای استحکام و دقت تحقیق (Trustworthiness)، از باورپـ ذیری (Credibility)، همخوانی (Dependability)، تأییــــــــدپذیری دادهها (Confirmability) و انتقــــــــــال پــــــــــذیری
(Transferability) استفاده شد. باورپذیری پژوهشگر بـاتجربــه کــافی پژوهشگران، توانمند ی علم ی آنان براسـاسدرجه علم ی ، وجود سـوابق پژوهـشی از ایـ ن نـوع، درگ یـری مـستمر (Prolong Engagement) ب ا دان شجویان و یافتهها جهت افـزایش وسـعت و عمـق اطلاعـات، مـشاهدهمــستمر (Persistant Observation) دانــشجویان و یافتهها به صورت بازخوانی م کرر داد ههـ ا، اسـتفاده از ترکیـ ب روش م صاحبه فـردی ، گروه ی، م شاهده س اختار نیافت ه، یادداشتهای ف یلد ، مرور و تأییـ د کـ دها، طبقـات و تـم هـای استخراج شده توسط دانشجویان، و جستجو ی شـواهد مغـایر (Searching for Disconfirming Evidence) در ســای ر مطالعات بــه دســت آمــد. جهــت تأییدپــذیری، دست نوشتهها بین اعضا ی تیم پژوهش به اشتراک گذاشـته وتبادل نظر انجام شد تا مشابهت یافتهها توسط گـروه تحقیـ ق تأیی د شـود. همخوانی یافتهها، توس ط محق ق خ ارج ی ب ـا حسابرسی فر آیند پژوهش ی مورد تأیید قرار گرفت. نو یسندگان با درج کامل روش تحلیل و مشخصات شرکت کنندگان امکان انتقال پذیری داده ها را برای خوانندگان فراهم نموده اند.
جهت رعایت ملاحظات اخلاقـی، طـرح در شـورایپژوهشی دانشگاه علوم پزشـکی همـدان تـصویب گردیـد.
بـرای تمـامی دانـشجویان اهـداف طـرح شـرح داده شـد. همچنین از تمامی دانشجویان قبـل از انجـام مـصاحبههـ ا رضایت فردی جهت ضبط صدا گرفته شد.

یافتهها
میـــانگین ســـنی دانـــشجویان گـــروه آزمـــون3/21(81/0±) سال، ترم پنجم مامایی کارشناسی پیوسـته،همگی مجرد و بدون تجربه کار دانشجویی بودند . داده های حاصل از مصاحبههای فردی و گروهی پس از کدگـذاری،طبقه بندی منجر به ظهور سه درونمایـه گردیـد: »ایفـاینقــش نمایــشی «، »ایفــای نقــش واقعــی « و »گــذار از دانشجویی به فرد حرفه ای«.
درون مایه »ایفای نقش نمایشی«
در ابتدا ی کارآموزی ، هنگـامی کـه روش آموزشـیایفای نقش به دانشجویان معرفی شده بود، دانشجویان آن را جدی نمی گرفتند و بیشتر آن را یک نمایش می دانـستندتا یک روش آموزشی و تاحدی برایشان نامأنوس بـود. امـابه تدریج توانستند این روش را بپذیرند، دانش نظری خـودرا در محیط به کارگیرند و به اهمیت نقـش پـی ببرنـد. در واقـع در مرحلـه ای کـه خـود دانـشجویان نقـش مـشاور، مراجعه کننده و یا تماشاچی را برعهده داشتند مواردی مانند»پذیرش نقش «،» فرصت به کـارگیری دانـش نظـری« و
» اهمیت نقش« را تجربه نمودند.
1-1- طبقه »پذیرش نقـش«، بـه اسـتناد تجـاربشرکتکنندگان، در ابتدا جهت پـذیرش نقـش و انجـام آندشواریهایی وجود داشت. از جمله این کـه در ابتـدا روشیادگیری ایفای نقش را جدی نمی گرفتند، اما پس از مدتیآن را به عنوان روشی جدید مورد پذیرش قرار دادند.
دانشجوی 2: »اول فکر کـردم کـه مـن نمـی تـونمبدون خنده کارم رو انجام بدم، اما وقتی خودم جـدی کـارکردم دیدم بقیه هم کار را جدی گرفتند، همه هفته داشـتممطالبم رو جمع و جور می کردم که چه جوری ارایه بدم«
دانشجوی 5: »فکر کردم مگه ما هنرپیشهایم، حالاتهیه مطالب یک طرف، اما نقش بازی کردن کاری یه کـهدانشجو جماعت مامایی براش سخته، حتی بـین خودشـونباشه«
همچنین دانشجویان پس از اطلاع از این کـه ایـنروش در سطح دنیا دارای کاربرد مـی باشـد از آن اسـتقبالبیشتری نمودند. یکی از آنان چنین گفت:
دانشجوی 11: »وقتی شما توضیح دادیـد کـه ایـنروش در کشورهای دنیا استفاده می شـه، گفـتم امتحـانشکنم، البته نه این که نخوام نقش بازی کنم، اما نقش بازیکردن سخته، طول کـشید، تماشـاچی بـودن راحـت تـر از مشاور بودن بود، اما از نقش مـشاور سـختتـر ، نقـش زنباردار بود«
دانشجویان وقتی که متوجـه مـی شـدند کـه سـایردانشجویان این روش را پذیرفته بودند، بهتر نقـش خـود رابه عنوان مشاور یا مراجع و یا تماشاچی می پذیرفتند. بـرایمثال دانشجویی در گروه دوم کارآموزی به ورت زیـر ایـن موضوع را بیان نمود:
دانشجوی 14: »اولش که توضیح دادیـد دیـدم کـهسخته، اما بعد دیدم گروه قبلی خیلی تعریف مـی کردنـد، وبراشون خوشایند بوده، منم خواستم ببینم ایـن روش چـییه؟«
1-2- طبقه »فرصت بهکـارگیری دانـش نظـری«: شرکتکنندگان بیان نمودند که روش ایفای نقش به آن ها اجازه انجام ابتکارات خاص در کاربرد دانست ههای نظری درکلاس درس را می داد.
دانشجوی 4: »وقتی داشتم به دوستم که نقـش زنباردار رو بازی می کرد، مشاوره می دادم، تونـستم عـوارضسـزارین رو کـه برامـون درس داده بودنـد در قالـب یـک داستان تعریف کنم. درس های قبلی برامون ملموستر شد،دیدم دانشجوها (تماشاچیها) هم با دقت نگاه می کنند، یادگرفتم چه جوری می شه متن درسی رو راحت تر بیان کرد« آنان از این که قادر شده بودنـد بـر طبـق خلاقیـتخود رو شهایی را جهت بهکـارگیری دانـسته هـ ای نظـری ایجاد نمایند و نیز از این طریق به یادگیری خود و دیگران کمک نمایند لذت می بردند. برای مثال یکی از دانشجویان بیان داشت:
دانشجوی 6: »آدم می تونست خلاق باشه، چه نقشمشاور رو بازی کنه، چه نقش مادر رو، چه نقش تماشـاچیرو، وقتی تماشاچی هم هستی می تونی کمک کنی دیگرانبهتر یاد بگیرند، مثلا سؤالی بپرسی که مجبـور شـن بقیـهفکر کنند چی سر کلاس بهشون گفتن«
علاوه بر این که دانشجویان از خلاقیت خود در بـهکار بردن دانش نظـری در محـیط بـالینی اظهـار رضـایتمی کردند، از خلاقیت و نـوآوری دوستانـشان نیـز تعریـفمی نمودند.
دانشجوی 10: »از نقـشی کـه دوسـتم بـه عنـوانمشاور بازی کرد خیلی خوشم اومد، انگار واقعاً داره مشاورهمـی ده، مخـصوصاً وقتـی داش ت در مـورد نحـوه معاین ه (پستان) توضیح می داد که چه جوری جلوی آینه وایـسین،و طرف مقابلش خودش رو زده بود به اون راه، فکـر نکـنماز پیش تعیین شده بود، جفتشون فیالبداهه عمـل کردنـد، کاش می شد تو کلاس هم همین جوری درس رو بدهند« دانشجوی 13: »درسته از قبل معلوم بود چه نقـشیداری، اما آزاد بودی هر طور مـی خـوای بـازی کنـی، کـارآسونتر می شد، فقط باید کلیاتش رو انجام بدی، جزییـاترو خودت دوست داری چی جوری باشه«
1-3- طبقــــه » اهمیــــت نقــــش«: بیانــــات شرکتکنندگان حاکی از این بود که موضوعات و زمین های که باید ایفای نقش می کردند هم خیلی مهـم بـوده اسـت. آنان معتقد بودند که باید بتوانند موضوعات را در حـد درکافراد و با در نظر گرفتن اهمیت آن موضوع ارایه دهند.
دانشجوی 1: »متن نمایشی من سنگین بـود، بایـدبه زنان با سواد پـایین مـشاوره مـی دادم کـه چـه طـوریخودشون رو معاینه (پستان) کنند، اما برای زایمان راحتتر بود، می دونستم بعداً ها همین طوری هم ممکنه بشه، حتیزنایی که سواد هم نداشته باشند، پس برام مهم بود درحـداونا صحبت کنم«
آنان اظهار داشتند که اکثر موضوعات درسی را کـهجزیی از وظایف آیندهاشان می باشد، باید فرا بگیرنـد. آنـانهمچنین بیان داشتند که نیاز به یادگیری تمامی موض
وعاتمهم درسی را دارند. برای مثال یکـی از دانـشجویان بیـانمی دارد که،
دانشجوی 15: »کاش موضوعات مهم دیگهای همکه ممکنه آدم بعداً داشته باشه مثل شیر دادن مادر، تنظیمخانواده، م راقبت باردار ی هم اجباری بشه کـه یـاد بگیـریمچه جوری مشاوره بدیم، خیلی مهمه، اگه الان یاد نگیری،بعدا کی یادت می ده؟«
بسیاری از دانـشجویان بـه اهمیـت نقـش خـود دریادگیری خود و دیگران پی برده بودنـد. آنـان همچنـین ازجو دوستانه یادگیری اظهار رضایت کرده بودند. چنان چـهیکی از دانشجویان بر این موضوع تأکید داشت.
دانشجوی 10: »شما با صبر و حوصله نمایش ماهـارو نگاه می کردید و ما رو آزاد گذاشتید، جو خوبی بود، همهبه هم کمک می کردند، چون می دونستند باید یاد بگیرنـد،وظیفه کاری شونه، و مبحث ها مهمند«
درون مایه »ایفای نقش واقعی«

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

برخی اظ هارات دانشجویان از به کارگیری آموزش به روش ایفای نقش مربوط به مرحلهای می شد کـه طـی آندانشجویان پس از یادگیری مهارت ارایه مشاوره با استفادهاز ایــن روش، بــه گــروه کــوچکی از مــادران/ زنــان مراجعه کننده به درمانگاه مشاوره ارایه می دادند. آنان بیـاننموده بودند که در این رونـد ابتـدا درجـاتی از »اضـطراباولیه« را تجربه نموده بودند. هرچند که پس از آن بر ایـنوظیفه »تسلط« یافتـه و از انجـام مـشاوره و آمـوزش بـهمراجعین واقعی تجربه »رضایتمندی« داشتند. در واقع ایـندرون مایـه از سـه طبقـه »اضـطراب اولیـه«، »تـسلط« و »رضایتمندی« پدیدار گردید.
2-1- طبقه »اضـطراب اولیـه«: شـرکتکننـدگاناظهار نمودند علی رغم آمادگی ای که هنگام ایفای نقش درگروه دانشجویان داشتند باز هم وقتی برای اولـین بـار بـهمراجعین واقعی مشاوره و آموزش ارایه می دادند دچار حالت اضطراب می شدند. این موضوع نه تنهـا در مـصاحبه هـ ای فردی بلکه در مصاحبههای گروهی از طـرف دانـشجویانبیان شد.
گروه متمرکز 1 (دانشجوی الف ): »اولش خان مها بهمن یه جوری نگاه می کردند که انگار می گـن تـو بـا ایـنسِنت چه جوری می خوای به من یاد بدی، خودمم به خودمهمین رو می گفتم، حالا چی جوری شروع کـنم، شـاید تـودلشون دارن به من می خندند«
گروه متمرکز 3 (دانشجوی ب ): »حس کردم زبـانمبند اومده، همه نگام می کردند، بهم مـشکوک بودنـد چـیمی خوام بگم«
دانشجو 16: »اولش مثل دادگاه بود، بقیه می خـوانبرات قضاوت کـنن، چـه قـدر صـلاحیت داری کـه بـراتوقتشون رو بذارن«
دانشجو 4: »مثـل یـک ماشـین کـه اولـش طـولمی کشه روشن شه، همون دفعه اول دلم شور می زد، چـوناولین نفری بودم که باید به خانم ها یاد می دادم« 2-2- طبقه »تسلط«: دانشجویان اعلام داشتند کهعلی رغم وجود احساس ناراحتی در ابتدای ارایـه مـشاوره وآموزش به مراجعین واقعی پس از مـدتی، احـساس تـسلطمی نمودند. برخی از اظهارات دانشجویان در زیر آورده شدهاست.
گروه متمرکز 1 (دانشجوی الف ): »… اما چند دقیقهکه گذشت، تونستم به خودم مسلط بشم، صدام از لرزششکم شد، فکر کنم خانمها هم فهمیدند که دیگـه مـی تـونمادامه بدم، تا آخرش دیگه تونستم تا آخر ادامه بدم« گروه متمرکز 3 (دانشجوی ب ): » … منم همین طور حس کردم زبانم که بند اومده بود، باز شد، خودمم تعجـبمشد«
دانشجو 16: »… پیش خودم گفتم، خودمون مطالبرو حاضر کردیم، کـاملاً مطالـب رو بلـد بـودم، بـه موقـعتونستم به خودم مسلط بشم، شاید خودمم فکر نمی کردم« دانشجو 4: »… چند دقیقه بیشتر نشد کـه تونـستم،احساس کردم می تونم به همون خانمهایی کـه هـم سـنمادرم بودند آموزش رو شروع کنم، اعتماد به نفـس خـودمرو پیدا کردم«
2-3- طبقه »رضایتمندی«: شرکتکننـدگان بیـاننمودند که در نهایت از ارایه مشاوره و آموزش به مـراجعینواقعی راضی بودند. آنـ ان از ایـن کـه مـی توانـستند سـببتغییراتی در افراد ایجـاد کننـد خوشـحال بودنـد. برخـی ازاظهارات دانشجویان در زیر آورده شده است.
گـروه متمرکـز 3: (یکـی از دانـشجویان): »تجربـه خوبی بود، وقتی با چشم خـودت مـی بینـی کـه مـی تـونیبعضی افکار غلط رو اصلاح کنی، می تونی به یکی کمـککنـی کـه یـاد بگیـره، خـودش خـودش رو معاینـه کنـه، خوشحال می شی، می فهمی کارت مفید بوده«
آنان حتی از تجریه مفید بودن خود اظهـار رضـایتمی کردند. برای مثال اظهار دو دانشجو در این رابطه آوردهشده است.
دانشجو 3: »قبلاً هم تو کارآموزی هامون کنفـرانسمی دادیم، اما برای خودمون، نه بـرای مـردم واقعـی، فکـرکنم که کارآموزیهای قبلی ام، یک کم وقت تلـف کـردنبوده، اما الان خوب بود«

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

دانشجو 7: »کاش می شد بقیه کارآموزیهامون هم
اینجوری باشه، برای یک بار هم شده حس کردم مفیدم« 3- درونمایه »گذار از دانشجویی به فـردحرفه ای«
بسیاری از بیانات دانشجویان مربوط به این موضوعمی شد که آنان طی یادگیری از طریـق آمـوزش بـه روشایفای نقش و ارایه آن به مراجعین واقعی در درمانگـاه، بـهاین درک رسیده بودند که ارایه مشاوره و آموزش به جامعهجزیی از »انجام وظایف حرفـهای« آنـان اسـت. همچنـینآنان با ارزیابی مثبت خود از تجربیـات یـادگیری بـه روشایفـای نقـش، تجربیـات خـود در ایـن روش را در »آینـده حرفهای« خود مؤثر دانستند . به عبارت دیگر دانشجویان نهتنها تجربه انجام وظـایف حرفـهای در کـارآموزی داشـتند بلکه این تجارب را در آینده حرفهای خـود کـاربردی درکنموده بودند . دو طبقه »انجام وظایف حرفـهای« و »آینـدهحرفـه ای« منجـر بـه پدیـدار شـدن درون مایـه »گـذار از دانشجویی به فرد حرفه ای« شد.
3-1- طبقـــه »انجـــام وظـــایف حرفـــه ای«:
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017


دیدگاهتان را بنویسید