تئوری خود توجیهی تئوری امید تئوری انتظار
رفتار پافشاری بر
تئوری عامل تعهدات تئوری تقرب- اجتناب
تئوری گزینه واقعی

نمودار 1 – مدل مفهومی پژوهش: نظریههای تبیین کننده پدیده پافشاری بر تعهدات
3- روش پژوهش
3-1- نمونه و روش پژوهش
قلمرو مکانی پژوهش بخش عمومی یا همان دولتی است. از آنجایی کـه ماهیـت پـژوهشحاضر، از جنس تصمیم گیری است و همچنانکه می دانیم با توجه به عدم مالکیت و منفعت مستقیم در بخش دولتی نسبت به بخش خصوصی، این دو بخش در این زمینه بـهطورکامـل متفاوت عمل می کنند که با توجه به دسترسی به منابع داده ها، بخش دولتی انتخـاب شـده و بهدلیل گستردگی حیطه، وزارت بازرگانی مورد مطالعه انتخاب شده است.
جامعهی آماری ما مدیران این وزارتخانه هستند. در این وزارتخانه حدود 300 مدیر در سطح ارشد، میانی و عملیاتی که به عنوان معاونان وزیـر، ر ؤسـای سـازمان هـا ، مـدیران کـلاس تانه ا و معاون ان آن ه ا فعالی ت م یکنن د. ب ا توج ه ب ه ماهی ت پ ژوهش ک ه در م ورد تصمیم گیری در سازمان است، تمرکز در انتخاب نمونه ها بر روی همین مدیران بوده که بـااستفاده از فرمول کـوکرا ن بـرای جامعـهی محـدود، بـا محاسـبه واریـانس(0.81) و خطـای نمونهگیری (0.14) از روی نمونه مقدماتی و در نظرگرفتن سطح اطمینان 95 درصد، تعـداد100 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین و از میان مدیران انتخاب شدهاند و تعداد97 پاسخنامه از نمونه ها دریافت شده است. پرسشنامه طراحی شده در اختیار اعضای نمونه قرار گرفت و به آنها اطمینان داده شد که رابطه بین افراد و اطلاعات حاصل از پرسشنامه هـا بـهطـور کامـل محرمانه خواهد ماند و در هیچ گزارشی عنوان نخواهـد شـد. از هـر مـدیر خواسـته شـد تـاپرسشنامه را که در مورد رفتار پافشاری و نظریههای توجیه کننـده آن اسـت ، در خصـوصمدیران سطح بالاتر خود تکمیل کند. ما در این پژوهش از روش پیمایشی استفاده کـردیم ؛ زیرا با توجه به ماهیت سؤالا ت پژوهش، فشـار روانـی کمتـری بـه پاسـخ دهنـدگان هنگـام پاسخگو یی وارد میشود کـه در صـورت اسـتفاده از مصـاحبه، امکـان وجـود انحـراف در پاسخها وجود داشت.
3-2- معیارهای پژوهش
یکی از جنیه های نوآوری این پژوهش استخراج شاخص هـا یی بـرای برخـی از نظریـه هـای پافشاری بود. با بررسی مبانی نظری موجود برای برخی از نظریههـا شـاخص هـا ی آمـاد های یافت نشد. با بررسی ادبیات پژوهش برای نظری ههای تقرب ـ اجتنـاب [13] و گزینـه واقعـی [24]، شاخصهایی یافته شد. همچنین برای بقیه نظریهه ا شاخص هایی استخراج و بر مبنـای آن سؤالا ت پژوهش طراحی شد. برای اطمینان از صحت سؤالها به بررسی روایی و پایایی آن ها پرداختیم. برای بررسی روایی، سؤالات در اختیـار 10 نفـر از مـدیران وزارتخانـه کـهدارای تحصیلات مرتبط بودند و چند مدرس دانشگاه در حوزه تصـمیم گیـری کیفـی قـرارگرفت کـه راهنمـایی هـا ی ایشـان جهـت روایـی صـوری و از داد ههـا ی حاصـل از تکمیـلپرسشنامه توسط ایشان جهت روایی همزمان اسـتفاده شـده اسـت . بـرای اطمینـان از پایـایی سؤالات از پایایی سازگاری بین سؤالها با کمک آزمـون آلفـای کرونبـاخ اسـتفاده شـده، نتایج آزمون آلفای کرونباخ روی نمونه مقدماتی باعث تغییراتی روی پرسشـنامه شـده، امـااین آزمون روی نمونه پژوهش برای ساز ههای مورد بررسی دارای مقدار بـالای 70 درصـدبود که در نگاره 1 قابل مشاهده است. همچنین از پایایی بازآزمون چند مـد یر اسـتفاده شـد که نتیجه، همبستگی بالا را نشان داد.
جهت اندازه گیری متغیر های فرضیه ها از طیف لیکرت 5 تایی برای اندازهگیری کلیـهی شاخصها استفاده شد که عدد یک نشاندهنده ی کاملاً مخالف و عدد پـنج نشـان دهنـدهی کاملاً موافق بود. از مدیران خواسته شد تا به سؤالات بر اساس ذهنیـت خـود بـرای مـدیرانسطوح بالاتر در وزارتخانه پاسخ دهند.

4- یافته ها
4-1- بررسی ویژگیهای جمعیتشناختی پاسخدهندگان
متوسط سن پاسخدهندگان به پرسشنامه تقریبـاً 40، متوسـط سـابقه خـدمت 17.8 و متوسـطخ دمت در پس ت م دیریتی آن ه ا 8.5 س ال ب وده اس ت. ح داقل س ابقه م دیریتی در ب ین پاسخدهندگان 2 و حداکثر 20 سال بوده است. از بین 88 پاسـخ دهنـده معتبـر بـرای سـؤال جنسیت 74 نفر مرد و 14 نفر زن بود هاند و از پاسخدهندگان معتبر به سؤال جایگاه مدیریتی از مجموع 48 نفر 1 نفر مدیران عالی، 24 نفر مدیر میـانی، 15 نفـر مـدیر عملیـاتی و 8 نفـرکارشناسان بوده اند. بنابراین از حجم نمونـ ه هـا در هـر طبقـه مـی تـوان گفـت، نمونـه گیـریبه گونه ای بوده است که متغیرهای مداخله گری چون جنسیت و جایگاه شغلی تحت کنتـرلقرار گرفته و اثر آنها حذف شده است.
4-2- روایی و پایایی آزمون
علاوه بر بررسی آلفای کرونباخ روی نمونه مقدماتی، این کار روی نمونه پژوهش نیز انجام شد. طبق نظر نونالی (1978) سازه دارای پایایی خواهد بود، در صورتیکه مقدار این معیـار بالاتر از 0.7 باشد و حتی مطابق نظر ساکاکیبارا و همکاران (1997) اگر معیار جدیـد باشـدمقدار 0.6 نیز قابلقبول است [27]، نتایج این آزمون روی نمونه پژوهش در نگـاره 1 آورده شده است.
معیار دیگر برای بررسی روایی، واگرایی بین سازه های متفاوت است. برای ایـن کـار ازضریب همبستگی بین سازه های مختلف استفاده کـردیم. بـاگزی و همکـاران نشـان دادنـد ، همبستگی بالا بین متغیر نشان می دهد که آن ها معین و مجـزا نیسـتند [27]. در ایـن مطالعـه،نتایج نشاندهنده همبستگی بیمعنی و در صورت معنادار بـودن، ضـرایب همبسـتگی پـایین بین سازه ها مختلف است. پس می توان واگرایی بین متغیرهـای مختلـف را پـذیرفت. نتـایجآزمون همبستگی در نگاره 1 آورده شده است.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

همچنین ضریب های همبستگی نشان می دهند، تنها نظریـه خـود تـوجیهی، رابطـه مثبـتمعناداری بـا پدیـده پافشـاری بـر تعهـدات در وزارت بازرگـانی دارد ( تسـت هـای فـوق در p < 0.01 معنادار است).

نگاره 1- همبستگی بین متغیرها

گفتنی است، چون دیدگاه تئوری گزینه واقعی، فقط بیانگر این نکتـه اسـت کـه پدیـدهپافشاری، رفتاری عقلایی و منطقی است؛ بنابراین همبستگی بین این تئوری و متغیـر پدیـدهپافشاری در این پژوهش که از دیدگاه رفتاری ناقص نگریسته شده است معنـای خاصـی رامتجلی نخواهد کرد.
4-3- آزمون فرضیه ها
نگاره2 خلاصه ای از نتایج توصیفی متغیرهای مورد بررسی در پژوهش را ارایه میدهد، که در آزمون فرضیه ها می تواند کمک بیشتری به درک مطلب نماید.
نگاره2 – خلاصه نتایج آماری تحلیل ارزیابی

شاخص های در نظر گرفته شده برای اندازه گیری رفتـار پافشـاری از دیـدگاه اول یعنـیپدیده ای ناقص و غیر عقلایی است و از آنجایی که چهار نظریه ابتدایی از ایـن دیـدگاه ونظریه پنجم از دیدگاه تقابل نیروهای مثبت و منفی است می تـوان تسـت آن هـا را از طریـقتخمین یک مدل رگرسیون خطی انجام داد و در مورد نظریه گزینه واقعی که از دیـدگاهیکاملاً عقلایی به توجیه این پدیده می پردازد، از تحلیل استنباطی میانگین آن به طور مسـتقلاستفاده می شود. مدل به وسیلهی نرمافزارSPSS11 تست شد. برای تسـت تـأثیر متغییرهـا درفرضیههای1، 2، 3، 4، 5 معادله رگرسیون ذیل ارایه شد.
Y = α + β1X1 + β2X2+ β3X3+ β4X4+ β5X5+ε که در این معادله نماد ها به صورت ذیل تعریف می شوند:
Y : پدیده پافشاری بر تعهدات 2X : نظریه امید 5X : نظریه تقرب ـ اجتناب α : مقداری ثابت 3X : نظریه انتظار ε : عوامل مداخله گر تصادفی.
1X : نظریه خود توجیهی 4X : نظریه کارگزاری
نتایج آزمون خطی بودن رابطه بین پدیده پافشاری و متغیرهای مسـتقل بـر خطـی بـودنرابطه بین آن ها دلالت دارد (Sum of squares=4.445 , F=4.21 , Sig=.001). نتایج رگرسیون خطی نشان می دهد، نظریـه خـود تـوجیهی (b1=0.25, t- value = 3.77 Sig = 0.00, p < .01) در سطح 99 درصـد و نظریـه کـارگزاری (b1=0.25, t- value = 2.11 Sig = 0.037, p < .05) در سـطح 95 درصـد دارای رابطـه مسـتقیمی بـا پدیـده پافشـاری بـرتعهدات بوده و تأثیر معناداری روی آن دارند و به این معنی است که در وزارت بازرگـانیدو نظریه ی فوق توجیه کننده ی رفتار پافشاری بر تعهدات هستند و هر چه فاکتورهـای ایـننظریههای بیشتر جلوهگر شود، رفتار پافشاری نیز بیشتر دیده خواهد شد.
نظریه تقرب ـ اجتنـابb1= -0.249 , t- value =-1.663 , Sig = 0.1 , p < .05) ) در سـطح حدود 90 درصد دارای رابطه ای غیرمستقیم با پدیده پافشاری بر تعهدات بوده و تأثیر منفـیمعناداری روی آن دارند. پس در این وزارتخانه نظریه تقرب اجتناب می تواند تبیـ ین کننـدهاین پدیده باشد، به این صورت که هـر چـه بـر فاکتورهـای آن بیشـتر تأکیـد شـود، پدیـدهپافشاری کمتر مشاهده خواهد شد. بهعبارتی در تقابل نیروهای مثبت بازدارنـده پافشـاری ومنفی مشوق پافشاری در وزارت بازرگانی برنده نیروهای مثبت هستند.
نظریـه امیـدb2 = -0.003 , t- value = -.544 , p < .01) ) و نظریـهی انتظـار (- = 3 b0.006 t-value = -0.67, p < .01)، دارای تأثیر معناداری با ایـن پدیـده در سـازمان گفتـهشده نیستند.
با توجه به موارد فوق فرضیه های 1، 4 و 5 تأیید و 2 و 3 رد می شوند.
مدل رگرسیون کلی، پس از نتایج همه متغیرها نشان می دهد، 22.1 در صد تغییـرات درپدیده پافشاری در نتیجه نظریههای تأیید شـده مـدل مـذکور یعنـی خودتـوجیهی، عامـل وتقـرب ـ اجتنـاب توجیـه پـذیر اسـت بـه عبـارت دیگـر : (F – value = 4.21, p < .01).
R2 = 0.221
خلاصه نتایج آزمون فرضی ههای 1 تا 5 در نگاره3 آورده شده است.
نگاره 3- خلاصه نتایج تست فرضیههای1 تا5
نتایج فرضیه ها سطح
معناداری t-value β خطای
استاندارد b متغیر
0.000 6.755 0.371 2.507 (constant)
تأیید H1 0.000 4.18 .482 0.065 0.271 خود توجیهی
رد H2 0.598 -.528 -.053 0.062 -0.003 امید
رد H3 0.567 -.574 -.064 0.093 -0.005 انتظار
تأیید H4 0.073 1.814 .24 0.11 0.2 عامل
تأیید H5 0.071 -1.825 -.268 0.149 -0.272 تقرب- اجتناب
122. = ضریب تعیین
F- value = 4.21 (p <.01)
نتایج مدل سازی معادلات ساختاری در LISREL8.1 نیز نتایج فوق را تأییـد مـی کنـد . جهت برازش مدل از شاخص های ذیل استفاده شد. ریشه میانگین پسماند (RMR) و مقـداراستاندارد شده آن (SRMR) برای مدل ما مقـدارRMR برابـر 0.03 و مقـدارSRMR برابـر0.04 است، بهترین مقدار برای این شاخص صفر است. شاخص دیگـر GFI و AGFI اسـت که نشان دهنده آن است که مدل تا چه حد نسبت به نبود آن برازندگی بهتری دارد و مقدار بزرگتر از 0.9 برای برازش مدل قابلقبول است. در مدل ما مقدار GFI برابـر 0.92 اسـت ، شاخص دیگر RMSEاست که برابر 0.064بود، که نسـبتاً قابـل قبـول اسـت [9]. نمـودار 2 خروجی نرمافزار را برای مدل ساختاری مدل نظر ی پژوهش در قالب جواب های استاندارد شده نشان می دهد. همان طور که مشخص است، نتایج مشابه نتایج تحلیل رگرسـیون اسـت .
آزمون معناداری t-value و تخمین LISREL از روابط در نگاره 4 آورده شده است.

نگاره4- خلاصه نتایج رابطه بین متغیرها در مدل معادلات ساختاری
ضریب استاندارد شده تخمین تأثیر بر پدیده t-value نظریه توجیه کننده
-0.06 -0.05 -0.46 نظریه انتظار
0.42 0.21 2.94 نظریه خود توجیهی
0.1 0.01 0.1 نظریه امید
0.21 0.17 2.23 نظریه عاملیت
-0.28 -0.26 -2.41 نظریه تقرب ـ اجتناب
در مورد فرضیه 6، با توجه به نگرش مثبت نظریه گزینه واقعی به پدیده ی مورد بررسـیو همچنین در نظرگرفتن اینکه در پژوهش حاضر پدیده پافشاری بـر تعهـدات بـا رویکـردمنفی اندازهگیری شده است، نمـی تـوان مشـابه سـایر فرضـیه هـا مـورد آزمـون قـرار گیـرد. همان طور که در نگاره 2 مشخص است، میانگین فاکتورهای نظریه گزینه واقعی برابر 3.81 است و با اطمینان 95 درصد می توان گفـت میـانگین آن بـین 3.68 تـا 3.94 اسـت، اگـر درفرضیه مقدار متوسط به بالا را نشانه ی برقراری مفروضات ایـن نظریـه در وزرات بازرگـانیبدانیم، پس فرضیه 6 تأیید شده و ایـن نظریـه مـی توانـد تبیـین کننـدهی رفتـار پافشـاری بـرتعهدات از دیدگاه عقلا یی باشد.

نمودار 2- مدل سازی معادلات ساختاری مدل مفهومی پژوهش
5- نتیجهگیری
5 -1- بحث و دلالتها
یافته ها نشان می دهد، در مورد جامعه ی مورد مطالعه یعنی وزارت بازرگانی، پدیده پافشاری بر تعهدات و تصمیمات اولیه به طـور متوسـط وجـود دارد. همـان طـور کـه در مـدل واقعـیپژوهش در نمودار 3 نشان داده شده است، به اذعان مدیران سازمان، نظریه خود تـوجیهی،عامل و تقرب ـ اجتناب و درنهایت نظریه گزینه واقعی تبیین کنندهی این رفتـار در سـازمان است.

توجیهی

خود

تئوری

عامل

تئوری

تقرب

تئوری

اجتناب

واقعی

گزینه

تئوری

پافشاری

رفتار
تعهدات

بر

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید